Vlier
Sambucus nigra
Een bekende wilde struik met geurige bloesems in het voorjaar en donkere bessen in de nazomer.
Vlier wordt al eeuwenlang gebruikt in de keuken, kruidengeneeskunde en traditionele huisrecepten.
Bloeiperiode
Mei – juli
Groeiplaats
Bosranden, heggen, bermen, tuinen, parken en voedselrijke grond
Hoogte
3 – 7 meter
Eetbaar
Ja, maar alleen de bloemen en rijpe bessen op de juiste manier bereid
Vlier is een van de meest geliefde wilde struiken van Nederland.
In het voorjaar herken je de struik aan grote schermen vol kleine roomwitte bloemetjes met een zoete, bloemige geur.
Later in het jaar verschijnen donkere, bijna zwarte bessen die vaak worden gebruikt voor siroop, sap en jam.
Vlier vraagt wel wat kennis: niet alle delen van de plant zijn geschikt voor gebruik en de bessen moeten altijd worden verhit.
Herkenning
Vlier groeit als struik of kleine boom met meerdere takken.
De bladeren staan tegenover elkaar en bestaan uit meerdere deelblaadjes met een gezaagde rand.
In het voorjaar bloeit vlier met platte, brede schermen vol kleine witte tot roomkleurige bloemetjes.
De bloemen ruiken zoet, bloemig en herkenbaar kruidig.
Na de bloei ontstaan trosjes met kleine donkere bessen die in de nazomer rijpen.
Je vindt vlier vaak langs bosranden, in heggen, bij oude erven, langs paden en op voedselrijke grond.
Eetbaar
De bladeren, bloemen en bloemknoppen zijn eetbaar.
De jonge bladeren hebben de meest zachte smaak en worden vaak gebruikt voordat de plant volop bloeit.
De bloesems en rijpe bessen zijn de meest gebruikte delen van de vlier.
De bloemen worden vaak gebruikt voor siroop, thee, limonade en beignets.
De rijpe bessen worden gebruikt voor sap, siroop, jam en compote.
Gebruik vlierbessen nooit rauw. Verhit ze altijd goed voor gebruik.
Vlier wordt vaak gebruikt in:
- Vlierbloesemsiroop
- Vlierbloesemthee
- Vlierbloesembeignets
- Vlierbessensiroop
- Vlierbessenjam
- Sap of compote
Geneeskracht
Vlier wordt al eeuwenlang gebruikt als kruidenplant.
Traditioneel wordt vlier gebruikt ter ondersteuning van:
- Weerstand
- Luchtwegen
- Zweten bij kou
- Voorjaars- en winterrecepten
In de plant
Vlier bevat van nature verschillende plantenstoffen, waaronder flavonoïden, looistoffen en geurige aromatische stoffen. Vooral de bloesems staan bekend om hun zachte, bloemige geur.
De bloemen bevatten lichte geurstoffen en plantaardige bestanddelen die vlierbloesem geschikt maken voor thee, siroop en frisse zomerse recepten. Ze geven vooral geur en een subtiele bloemige smaak.
De rijpe bessen bevatten donkere kleurstoffen, waaronder anthocyanen. Daardoor krijgen vlierbessensap, siroop en jam hun diepe paarsrode kleur.
Vlier vraagt wel om voorzichtig gebruik. De bladeren, takken, onrijpe bessen en rauwe bessen zijn niet geschikt om zomaar te eten. Gebruik vooral de bloesems en goed rijpe bessen, en verhit vlierbessen altijd goed voordat je ze verwerkt.
Wat deze plant bijzonder maakt
Geurige bloesem
Zoet en bloemig
Donkere bessen
Geliefd voor siroop
Oude huisplant
Veel in volksverhalen
Jong lenteblad
Geliefd in de keuken
Zelf maken
Vlierbloesem Cloud Limonade
Vlierbessensiroop
Vlierbloesem Yoghurtbreekplaat
Wist je dat?
Vlier werd vroeger vaak bij boerderijen en huizen geplant.
Men geloofde dat de struik bescherming bracht en dat je respectvol met vlier moest omgaan.
Daardoor heeft vlier in veel oude volksverhalen een bijna magische reputatie.